Konuşma · EN SOĞUK NİSANDA 16 GÜN

Artık aşina olduğun siyah beyaz gökkuşağına bakıyorsun. Kitap ellerinde ağır hissettiriyor.

Okumaya başla.

Yazar soğuk, tarafsız bir şekilde 20'lerdeki Yugo-Graad İsyanları'ndan bir sahneyi betimliyor. Gençler otomobilleri devirip çöp tenekelerini yakarken ağır zırhlı muhafızlar koşup onları cop darbeleriyle dağıtıyor.

27 ile 29 yılları arasında gerçekleşen Yugo-Graad İsyanları, etnik huzursuzluk ve baskıcı devletin düzeniyle tetiklenmişti. Bu olaylar genelde Yugo-Graad Baharı olarak bilinen kısa liberalleşme döneminin sonu olarak görülür. Benzer tüm dönemler gibi, sanat ve edebiyatta sıklıkla anılır.

Etnik gerilimler artarken iki genç âşık sokakta buluşuyor. Tüm bu kaosun ortasında bir şekilde kol kola girip birbirlerinin gözlerine bakabiliyorlar.

Sonra ne oluyor?

Okumaya devam edersen fiziksel olarak canın yanacak. Emin misin?

Siktir et. Oku. Şimdiye kadar hissettiklerinden daha kötü olamaz.

10 sayfa daha oku...

Kısa ve biraz garip bir ilişki yaşıyor, sonunda birbirlerine ihanet edip Graad yaşamının anlamsızlığına kapılıyorlar. Adam, önceki varlığını tamamen terk edip mercek şekillendiriciliğine başlıyor.

Lenka Polifabrikası'nda günlük işlerle uğraşıyor. Mutluluk ve tatmin, hayatı boyunca ondan kaçıyor ve sonunda... kendisini zanaatına adamaktan başka yapabileceği bir şey kalmıyor.

Peki ya kadın?

Onlarca yılını bir Sosnovor balık işleme tesisinde bir taşıma bandında dikilerek geçiriyor. Balık bağırsağı kokusu yavaşça saçına ve derisine sinerken... her bir hayali tek tek ölüyor.

Birlikte geçirdikleri kısa sürenin anısı, eski âşıklara son günlerine kadar ızdırap vermeye devam ediyor. Yıllarını yalnız geçiriyorlar, bedenleri giderek daha da çöküyor.

Bu kitabı neden bırakamıyorum?

Yaşam, bedenlerini kirli çarşafların arasında terk ederken son düşünceleri pişmanlıkla dolu.

Güzelmiş. Bayıldın.

Korkunç...

Hayır. Kendimi Graad gerçekçiliğine maruz bırakmayacağım.

Bugün doğru kararları verdiniz, efendim.

(Kitabı kenara koy.)

Arka kapağa bak.

Arka kapakta yazarın büyük, siyah beyaz bir fotoğrafı var.

Neye benziyor?

Bu fotoğrafta 30'larının ortasında, daha yaşlı olamaz ancak kapaktan sana bakan kadının gözleri üzgün ve yaşlı.

Elinde Yekartina Dahl'ın yazdığı "En Soğuk Nisanda 16 Gün"ü tutuyorsun. Kapak görselinde üzerlerinde siyah beyaz bir gökkuşağı olan bir dizi beton apartman var.

Ağırmış.

Kesinlikle. Kitap aşırı ağır, sanki kapağı kurşunla işlenmiş.

Graad'da bunu yaparlardı.

Kitap ne kadar uzun?

Kitaba göz gezdiriyorsun. Sayfalar sandığından daha ince ve yazılar da oldukça küçük ve sıkı basılmış. Yaklaşık 600 sayfa.

Gerçek sanat yoğun ve zordur. Bitirirken intihara meyilli bir ayıyla güreşmiş gibi hissetmezsen gerçekten okumamışsındır.

Mutlulukları geçici, zalim bir şakadan ibaret. Durumun anlamsızlığında ezilip birbirlerine ihanet ediyorlar. Kadın "rejimin" bir memuru oluyor, adamsa Ferdydyrke'de bir lens şekillendirici oluyor. Son.

Kulağa çok da kötü gelmiyor.

Yugo-Graad, kitabın başında etnik kargaşayla çalkalanıyor. Pencereler ve posta kutuları kırılıyor, otomobiller devrilip yakılıyor...

Kızılımsı gri kan damlalı kaldırım taşlarının üstüne kara duman sinmiş. İsyanları kontrol etmek için ağır zırhlı militan muhafızlar çağrılmış...

Etnik gerilimler artarken iki genç âşık sokakta buluşuyor. Tüm bu kaosun ortasında bir şekilde kol kola girip birbirlerinin gözlerine bakabiliyorlar.

Kulağa çok da kötü gelmiyor.

Sonra ne oluyor?

Yazar, Yugo-Graad halkını sokaklara döken sosyoekonomik koşulları aşırı ayrıntılı şekilde betimliyor. Yüzyıllar süren aşağılama ve çaresizlik... Ardından, bu isyanlar sırasında iki genç tanışıyor...