Konuşma · GÖRSEL ANALİZ

Denizden gelen serin esinti, iskeleye ilk adımınla beraber yüzünü acıtmaya başlıyor. Ceset gitmiş ama havada hâlâ bir şeyler asılı. Yukarıda, yıldızlara karşı...

Parlak her şeyin bir temsili, ışıklı bir dönme dolap karşında duruyor, ahşap gövdesi rüzgârda gıcırdıyor. 12 kabinden bir çember, zemindeki motordan gökyüzündeki martı sürülerine uzanıyor.

Serap, sisin içinde hem hüzünlü hem de yüce görünüyor. Bardakta hapsedilmiş bir böcek gibi.

"Neye bakıyorsunuz?" Teğmen, senin baktığın yöne bakıyor ama görebildiği tek şey ufuk.

Bu, Trant Heidelstam'ın sana bahsettiği dönme dolap olmalı.

(Fısılda.) "Dönme dolap..."

Bir yukarı, bir aşağı, bir yukarı, bir aşağı dönüp duruyor...

İçinde hüzünlü ve küçük bir his uyanıyor... Bu his, ne diyor?

Hiç! Hiç. Buraya dönme dolabın tadını çıkarmaya geldik, değil mi?

Çürüme ve ölüm. İşte adamı bulduğun bank. Dönme dolabın bile içi çürüyor.

Bu konu ölen adam hakkında, değil mi? İskeledeki zavallı alkolik hakkında...

Sence ona ne oldu? Yalnızca eğlenmeye mi çalışıyordu yoksa bitsin mi istedi?

Yağmur, dolu ve gündüzleri üzerine vuran güneş, bedeninde iz bırakmış, onu parçalamaya hazırlanıyordu. Tıpkı askerî çıkarmadan sonra o dönme dolabın kalıntılarını parçaladıkları gibi.

Dönme dolap, iskelede hareketsizce duruyor. 12 kabini havada asılı.

Herhâlde bir yanlış anlaşılma oldu. Ben dönme dolapları çok severim! Eğlenceden hoşlanırım.

Sence bulduğun adam da mı böyle düşünüyordu? Yalnızca eğlenmeye mi çalışıyordu?

Ben bu dönme dolaptan bıktım. Yeter artık.

Sence bulduğun adam da mı böyle düşünüyordu? Bitsin mi istiyordu?

(Kim'e fısılda.) "Dönme dolap..."

"Bay Heidelstam'ın bahsettiği mi?" Teğmen, yüzünü inceliyor.

"Hiç. Bir şey yok."

"Hmm..." Teğmen gözlerini kısıyor. "Size ne oluyor, dedektif?"

Çürüme ve ölüm. Gerçeklerin soğuk, sert çekirdeğine bakıyorsun. Midendeki asit kadar pürüzsüz.

Sana hiçbir şey olmuyor, her şey yolunda. Yalnızca dönme dolaba bakıyoruz!

Hüzün, üzerine bir kâbus gibi çöküyor.

"Dönme dolabı ve insanları eğlendirmeyi nasıl bıraktığını düşünüyorum."

"Size bir sır vereyim. Ben hiç dönme dolaba binmedim. Eskiden, ben çocukken Couron'da küçük bir tane vardı..." İleriye bakıyor, sanki eski bir pazar yerindeki etrafı çocuklarla çevrili dönme dolabı gözünün önüne getiriyor.

"Boyum kısa olduğu için beni almıyorlardı. Kemer takılamıyordu. Yeterince uzadığımda da dönme dolap çoktan harap olmuştu." Gülüyor ve başını sallıyor. "Neyse..."

"Artık gidelim. Üşümeye başladım."

"Sizi bu dönme dolap kafasına ne soktu bilmiyorum ama bu konuda başka soru sormayacağım."

"Sence burada geçirdiği son anlarında mutlu muydu? Sence eğleniyor muydu?"

"Bay Méjean'ı mı diyorsunuz?" Gözleri, sokak lambasının altında boş duran banka gidiyor. Soğuk ve rahatsız görünüyor. Dalgalardan ıslanmış.

"Belki eğlenmiyordu ama evet, kendini mutlu etmeye çalışıyordu. Kendince."

Bu dünyada bir anlık da olsa huzur bulabileceği bir yer kurmaya çalışıyordu.

"Bu soğuk havada böyle zaman harcamanın ne size ne de bana yarayacağını düşünmüyorum. Hadi gidelim. Çözmemiz gereken bir vaka var."

"Bulduğumuz adam mı?" İkinizin de adamın ismini bilmediğinizin farkına varıyor. "Olabilir, bilmiyorum... Onun hakkında pek bilgi edinemedik."

"Yine de hepimiz bir anlığına da olsa iyi hissetmeye çalışıyoruz. Buraya ölmeye geldiğini düşünmüyorum." Boş banka bakıp ürperiyor.

"Hava iyice soğudu. Biraz hareket etsek, hatta biraz koşsak hiç fena olmaz."

"Bilmiyorum. Bana ne oluyor bilmiyorum. Bir şeyler parçalanıyor."

"Dedektif..." Elini omzuna koyuyor. "Zor bir hafta geçirdik. Bence burada daha fazla zaman harcamak ikimize de iyi gelmeyecek."

"Hadi gidelim. İnsan koşunca endorfin salgılar, değil mi?" Kendi esprisine gülümsüyor, sonra nemli havayı ciğerlerine çekiyor.

"Görmüyor musun?"

"Neyi görmüyor muyum?" Teğmen etrafına bakınıyor, duruşundan rahatsız olduğunu anlıyorsun.

"Dönme dolap... eskiden tüm iskeleyi kaplıyormuş."

"Ne?" Teğmen, yüzünü inceliyor.

Kabinleri incele.

Küçük ahşap kabinler rüzgârda salınıyor. Oturakları boş, zeminlerine eski dondurma paketleri ve kullanılmış biletler saçılmış...

Kabinlerden birinde bir deniz kuşu yuvası görüyorsun ama o bile terk edilmiş; 50 küsur yıl öncesinin baharından kalma bir yankıdan ibaret.

Yükseldikçe rüzgârın kuvvetlendiğini hissediyorsun. Hava açık olsa en tepesinden La Delta'ya kadar görebilirsin, denizde de keyif teknelerinin direkleri ve yelkenleri olur.

Geri çekil. (Bitir.)

İskeleye çarpan dalgalar dağılarak serabı parçalıyor.

İskeleyi incele.

Eski bir kabinden yapılmış bir bilet ofisi görüyorsun, ahşap gövdesinin kırmızı boyası, yukarıdakilerle aynı tonda. Kenarına iliştirilmiş bir tabeladaki yazıyı okuyorsun: "HAYATINIZIN EĞLENCESİ YALNIZCA 20 SENT!"

Üçkâğıtçılar, keşler, eskiciler ve çok fakir aileler, bu kabinleri Revachol'un en fakir kısımlarında baraka ve ev olarak kullanıyorlar.

Denizden gelen serin esinti, iskeleye ilk adımınla beraber yüzünü acıtmaya başlıyor. Ceset gitmiş ama havada hâlâ bir şeyler asılı. Yukarıda, gri gökyüzüne karşı...