Yaşlı adam sazlara bakıyor. Suratında hiç ifade yok... Sadece yüz hatlarında rüzgârdaki…

"Yetmez," diye tıslıyor. "Uluslararası kapitalin bütün birleşmiş gücü... bütün korku ve dehşeti... Revachol'a yağdı. Sokakları duman etti ve evleri hayaletlere çevirdi." Eliyle garip bir işaret yapıyor, sonra susuyor.

"Kara büyü mü?"

"Uluslararası kapitalin bütün gücü, aynı anda... dünyadaki bütün açgözlülük ve korku... Revachol'a yağdı. Sokakları duman etti ve evleri hayaletlere çevirdi. Biz uçaksavar kulesindeydik..." Ona işaret ediyor.

"...yere yığılmıştık. Toplar Ozonne'da 80 kilometre uzaktaydı ama biliyordum, Komün'ün düşeceğini biliyordum. Hepimiz kül olacaktık. Bu yüzden ben harita odasına gideceğimi söyledim..." Doğuya bakıyor.

Berbat bir utanç hâlâ içinde onunla yaşıyor. Kulak memeleri bu utançla ve dönüştüğü insanın adiliğiyle kıpkırmızı.

"Sonra ne oldu?"

"Koştum. Zincire tırmanarak suyun karşısına geçtim ve şehrin içinde saklandım. Yerin altındaki sığınaklarda, en zayıflardan da zayıf bir... fare gibi. Geceyi ağır toplardan, sabahı vızıldayan pervane seslerinden korkarak geçirdim... Tıf tıf tıf tıf..." Gökyüzüne bakıyor.

Çıkarma sırasında kullanılan çok pervaneli hava gemilerinin sesi.

"Hava gemileri mi?"

"Aerostatikler. Çıkarma başlamıştı. Dışarı çıktım, dışarısı cehennem gibiydi. Bütün gökyüzü gemilerle doluydu. Tıslayıp vızıldıyorlardı ve içlerinden yere adamlar dökülüyordu. Zincir batmıştı, bu yüzden geri yüzmek zorunda kaldım. Kalenin de yarısı batmıştı ve parçalanmıştı."

"Alt kattaki herkes boğulmuştu, üst kattakiler de parçalara ayrılmıştı. Uçaksavar silahı tutukluk yapmıştı... Aynı benim gibi. Onları ideolojik önderlikten mahrum bıraktım..." Gözlerini açıyor ve gözlerinin içine bakıyor. "O gerçekti. Onu gördüm. Canlı olarak gördüm."

Çok büyük bir dehşet. Senin gördüklerinden daha kötü.

"Tamam, şimdilik bu kadarı kesinlikle yetti."

Yaşlı adam başka bir şey söylemiyor. Siyah gözlerinin bakışları resmen içinden geçiyor, çok uzaklara bakarak kafasını yavaşça sallıyor... Sanki oradan kaçıyor.

Bu gözler gördükleri şeyler ile kavrulup siyaha dönmüş.

"Neyi gördün?"

"İnsanlığın maskesinin kapitalden düşüşünü. Herkesi... ve sevdiğin her şeyi, dünyadaki bütün umutları ve şefkati öldürmek için o maskeyi çıkarmalı. Bunu yapmak için, sadece bir saniyeliğine çıkarmalı."

"Ve sonra onu görüyorsun. Arkadaşlarını... dünyanın en tatlı, en nazik insanlarını öldürene kadar boğmasını ve dövmesini görüyorsun." Bir saniye sessiz kalıyor. "Gözlerinde korkuyu ve gücü görüyorsun. İşte o zaman biliyorsun."

"Neyi?"

"Burjuvazinin insan olmadığını."

"Sen aklını kaçırmışsın."

Teğmen nazik bir şekilde "Şimdi sırası değil, dedektif..." diyor.

"Yapmalıydım. Onunla mücadele etmek zorundaydım. Artık duramazdım..." Yaşlı adam sesini çıkarmıyor. Siyah gözlerinin bakışları resmen içinden geçiyor, arkanda çok uzaklara bakıyor, kafasını yavaşça sallıyor... Sanki oradan kaçıyor.

"Tamam, şimdilik bu kadarı kesinlikle yetti."

Hiçbir şey söyleme. Bitirmesine izin ver.

"Yapmalıydım. Onunla mücadele etmek zorundaydım. Asla duramazdım..." Yaşlı adam sesini çıkarmıyor. Siyah gözlerinin bakışları resmen içinden geçiyor, arkanda çok uzaklara bakarak kafasını yavaşça sallıyor... Sanki oradan kaçıyor.

"Ben de hep aynısını düşünmüştüm."

"O neydi?"

"Hava gemileri. Dışarı çıktım." Gözlerini kapatıyor. "Bir cehenneme. Çıkarma tamamlanmıştı. Zincir batmıştı, geri yüzmek zorunda kaldım. Kalenin de yarısı batmıştı. Parçalanmıştı."

"Harita odasına gitmedin."

"Hayır. Zincire tırmanarak suyun karşısına geçtim ve şehrin içinde saklandım. Oradaki sığınaklarda, en zayıflardan da zayıf, bir fare gibi. Geceyi ağır toplardan, sabahı vızıldayan pervane seslerinden korkarak geçirdim... Tıf tıf tıf tıf..." Gökyüzüne bakıyor.

"Bu tam olarak ne zamandı?"

"Statüko nedir?"

"Küçük burjuva korkuları. Herkesin içinde var."

"Statüko değildi... Sadece korkmuştun."

"Aynı şey... Sen onu görmedin. Evet... Çıplak gözlerinle görmedin. Korkmamak imkânsız."

O derken neyi kastettiği anlaşılmıyor. Konudan konuya atlıyor ve takip edebilmeni beklemiyor.

"Anlıyorum. Komünistler doğuştan ödlektir. Nitelikten ziyade nicelik."

"Sen onu görmedin. Hizmet ettiklerinin... çıplak yüzünü. Korkmamak imkânsız."

"Anladım."

"Aferin. Bunu kapitalin bir kölesine açıklamam."

"Yani... 43 senedir burada mı saklanıyordun?"

"43 sene ve 10 ay."

"Bu delilik."

"Bir insan böyle yaşamamalı ama mecburdum..." Yüzünü buruşturuyor, canının yandığı çok belli. "Unutamazdım. Gördüğümü öylece unutamazdım."

Öylece unutamazdı...

"Pes edemezdin."

Başıyla onaylıyor.

Ama şimdi edebilir.

"Bunca zaman boyunca ne yapıyordunuz?"

"Saklanıyordum, balık tutuyordum, bekliyordum..." Suyun karşısına bakıyor.

Saint‑Ghislaine Sokağı'na karanlık çökünce hidrojen sokak lambaları yanıyor, altın ışık siyah gölgeler oluşturuyor. Daha iç kesimlerde, Jamrock'ta kuş bakışı sokaklar karanlık görünüyor... Işıksız caddeler birbiri ardına sıralanmış. 41. Polis Karakolu'nun üzerinde altokümülüs bulutları oluşuyor.

Whirling‑in‑Rags kafeteryasından iki polis memuru çıkıyor. Destek Memuru Jean Vicquemare, meydanın mozaiği üstündeki yanmış bir dizi siyah harfi inceliyor.

Devriye Memuru Judit Minot batıya işaret ediyor. "Balıkçı köyü..." Saatine bakıyor. "15 dakika içinde buluşuyoruz. 10 dakika yürüme mesafesi."

Memurlar gidiyor, hâlâ yanan yazıyı arkalarında bırakıyorlar. BİR GÜN YANINA DÖNECEĞİM yazıyor.

"Daima bekleyeceğim." Yaşlı adam gözlerini kıyıdan tekrar sana çeviriyor.

"Neyi?"

"Onun geri dönmesini."

"O kim?"

"Devrim'in Kız Çocuğu."