Rozmowa · Gaston Martin

„Niech pomyślę...” – spogląda tęsknie na chmury. „Słyszałem, że ktoś przez tydzień wisiał na drzewie, ale to wszystko, co wiem”.

„Szkoda. Może będzie mi pan w takim razie w stanie pomóc z czym innym”.

„Oczywiście, panie władzo, to znaczy, taką mam nadzieję” – kiwa głową ochoczo. „O co więc chodzi?”

„No daj pan spokój, musiałeś pan coś słyszeć...”

„Bardzo mi przykro, ale nie. Naprawdę chciałbym pomóc” – dodaje, uśmiechając się przepraszająco. „Jesteście w porządku, od razu to po was widać”.

„To mu pomóż, ofermo” – potępia go wzrokiem. „Bratasz się chętnie z gauche caviar w Związku. Ktoś musi coś wiedzieć”.

Ma na myśli kawiorowych socjalistów.

„Chętnie bym pomógł, ale ja naprawdę nic nie wiem” – jego policzki czerwienieją. „Nie wtykam nosa w nie swoje sprawy i nie słucham plotek. Każdy o tym wie i to szanuje”.

Dziwne... Nie wydaje się, żeby kłamał, ale coś tutaj jest nie tak.

„No dobrze. Zmiana tematu”.

„Oczywiście, panie władzo. Mam nadzieję, że będę potrafił pomóc” – kiwa głową ochoczo. „O co więc chodzi?”

„Brzmi to trochę, jakby nie mówił pan wszystkiego”.

„Wcale nie” – zapewnia. „Nie jestem nawet nikim...”

„Oczywiście, że coś ukrywa” – karabinier krzyżuje ręce na piersi. „Ma gębę tak zapchaną związkowymi fiutami, że już nawet nie mówi wyraźnie”.

„Mogę dokończyć chociaż jedno, kurwa, zdanie, zanim zaczniesz się na nie odlewać? Pozwolisz, René?” – w jego oczach płonie gniew. „Nie jestem w Związku nikim ważnym. Po prostu znam Evrarta”.

„Jest pan kawiorowym socjalistą?”

„Ja nawet nie uważam się za pełnoprawnego socjalistę. Tak naprawdę nie zajmuje mnie polityka”.

„Chwila. Jak może pan pisać te artykuły do gazet i pozostawać apolitycznym?”

„Mam żywą wyobraźnię, panie władzo” – mówi ze śmiechem. „I jak już mówiłem – łatwość wysławiania się. Tyle wystarczy. Nie trzeba brnąć w politykę”.

Po prostu ładnie wszystko ubarwia.

„No oczywiście, lepiej w nic nie brnąć. W żaden spór. Najlepiej dobrnąć do kanapy i na niej zostać”.

„Mądrze. Ja też wolę się w nic nie pakować”.

„Tak jest po prostu łatwiej” – przytakuje. „Poza tym życie nie jest tak czarno-białe, jak przedstawiają to wszyscy René tego świata. Tak naprawdę składa się z odcieni szarości”.

„Mon dieu...” – karabinier zamyka oczy tak, jakby nie miał zamiaru ponownie ich otwierać.

„Ale w coś musi pan wierzyć. W wolność, ludzi, Revachol czy chociażby pieniądze...”

„Uważam, że każdy ma prawo myśleć i robić, co chce. Nawet jeśli to coś oznacza zupełnie nic. Łatwo się dostosowuję”.

„A więc jest pan »chorągiewką«?”

„Wolę określenie potrafiący się dostosować” – tłumi śmiech z rozbawieniem. „Jakoś tak lepiej brzmi, nieprawdaż?”

„W jakich to drobniejszych kwestiach pomaga pan Evrartowi?”

„Zwykle praca sekretarza” – uśmiecha się. „Czasem trzeba coś napisać, a ludzie mówią, że sprawnie posługuję się słowem”.

„Jakie rzeczy dla niego pan pisze?”

„Och, nic o charakterze oficjalnym, zapewniam. Głównie artykuły do gazet. Na temat Martinaise i tego, jak jest, a jak mogłoby być. Ucinamy sobie z Evrartem długie pogawędki, w których...”

„W których Evrart mówi swojemu skrybie, co dokładnie ma napisać! To nic więcej jak komusza propaganda. Powinieneś się wstydzić”.

Właśnie dlatego Gaston nie jest członkiem Związku. Evrart potrzebuje kogoś „neutralnego”, aby głosił jego poglądy.

„Ja też pomagam Evrartowi w różnych drobnych sprawach. Bardzo mi z tym źle”.

„Po prostu tak to tutaj działa” – oznajmia wesoło. „Nie ma sensu robić sobie z tego powodu wyrzutów”.

„Ja też pomagam Evrartowi w różnych drobnych sprawach. To nic złego”.

„Nie zbaczajmy z tematu, panowie”.

„Z toru związkowego?”

„Skąd zna pan Evrarta?”

„Każdy w Martinaise zna braci Claire” – mówi z powagą w głosie. „W gimnazjum uczyłem tych chłopców humanistyki i historii”.

Gimnazjum. Uwielbiam to słowo.

Hmm, a więc Gaston uczył zarówno Luźnego Leo, jak i braci Claire.

„A co ty wiesz o historii?” – karabinier warczy na Gastona. „Nigdy nie byłeś jej świadkiem. Dowiadywałeś się o niej po latach, kiedy zdążyła już ustąpić miejsca nowej. Nie znasz historii”.

Stary wojak mruczy coś pod nosem i odwraca się w stronę morza.

Oto stoi. Dumny, sztywny i samotny niczym kruszący się marmurowy posąg.

„Postarajmy się uniknąć...” – porucznik ścisza głos – „...krzyżowego ognia”.

Albo oberwie nam się gradem kul. Ta wrogość ma długą historię.

„Co za kutafon” – oświadcza wesoły człowieczek, wzdychając. „Pan władza zwraca się do mnie, nie do ciebie, capitaine. O czym to mówiliśmy?”

„O czym to mówiliśmy” – cóż za radosne określenie.

„Ślepiec wiodący ślepca to za słabe porównanie” – oto, co powiedział.

„Może pan pomóc mi dostać się do portu?”

„Przykro mi, ale nie” – kręci głową. „Nie mam nawet karty dostępu. Kiedy Evrart chce ze mną mówić, zazwyczaj wysyła po mnie kogoś”.

„Dziękuję, to na razie wszystko”. (Zakończ).

„Dziękuję, panie władzo” – kiwa głową, uśmiechając się szeroko. „Za tak profesjonalną postawę. To pozwoli raz-dwa zamknąć tę sprawę”.

„Jest pan członkiem Związku?”

„Och” – znów się czerwieni. „Pod wieloma względami owszem. Powiedzmy, honorowym członkiem. Chodzę na zebrania i na przyjęcia. Pomagam w drobnych sprawach. Znają mnie wszyscy: Evrart, Edgar i starsi Débardeurowie”.

„Czyli nie jest pan tak naprawdę członkiem?”

„Nie w pełnym tego słowa znaczeniu...” – jego wzrok nieruchomieje na bulach w leju. „Nie mam prawa głosu ani karty członkowskiej. Ale jestem na liście płac Evrarta. Pomagam w drobniejszych kwestiach”.

A więc o to chodziło wcześniej. To właśnie ukrywał. Próbuje udawać, że jest w Związku kimś ważnym, a teraz ta ułuda rozpływa się na twoich i Renégo oczach.