Rozmowa · Gaston Martin

„Och... przepraszam, panie władzo... Czym mogę służyć?”

„Do widzenia na jakiś czas!” [Odejdź].

„Hej, mówiłem, że tego nie zrobię, ale znalazłem wam nową bulę”. (Wyciągnij rękę z kulą).

Gaston ponuro wpatruje się w kulę lekkoatletyczną. Mija kilka sekund. Potem odzywa się: „Za późno, panie władzo... nie przyda się. Nie ma już Renégo”.

„Tego sukinsyna nie zmogły kule, miecze ni wybuchy, aż w końcu zawał dokonał dzieła...” – wzdycha głęboko. „Co za ironia – nawet jego zgorzkniałe serce nie mogło z nim wytrzymać”.

„Zatrzymaj ją sobie. To nawet nie jest prawdziwa bula” – odprawia cię gestem dłoni. „To już zresztą nieważne. Nigdy nie spotkałem w Martinaise innego gracza pétanque”.

Nigdy więcej nie zagra już w petankę.

„Niech mi pan powie, co pan wie o martwym mężczyźnie?”

„Uch... tak naprawdę wszystko. Znałem go pewnie lepiej niż...” – przerywa, uświadamiając sobie coś. „Masz na myśli pana filiżankę z drzewa? Nic o nim nie wiem”.

Filiżankę? A, bo ceramiczny pancerz. Błyskotliwie.

„Wygląda przepysznie”. (Wskaż na kanapkę). „Mógłbym dostać gryza?”

„Przepraszam, panie władzo, ale nie dzielę się jedzeniem” – mówi i dodaje szybko: „To nic osobistego, taką mam zasadę”.

Nagle dociera do ciebie, jaki jesteś głodny. Ostatnio jadłeś chyba... bóg wie kiedy.

Całe eony temu. Chyba byłeś jeszcze dzieckiem.

Kanapka wygląda jak dobrze zrobiony i bogaty w składniki kulinarny cud. Twórca zdecydowanie znał się na rzeczy.

Oprócz oczywistości, czyli grubego plastra szynki, widzisz też wystający spod niego kawałek pomidora. I... czy to majonez?

„Proszę, stary, nie mogę chociaż gryza?”

„Bardzo chciałbym pomóc, naprawdę, ale potrzebuję tej kanapki do wyrównania poziomu cukru we krwi” – wierci się, unikając twojego spojrzenia. „W moim wieku nie można takich rzeczy ignorować”.

Ledwo go słyszysz. Dobiegający z kanapki słodki zapach kiszonych ogórków zmieszany z masłem czosnkowym i marynowaną cebulką wyzwala w twoim umyśle tylko jedną myśl: musi być twoja.

I wtedy to do ciebie dociera – ten genialny drań zatopił dosłownie całą kanapkę w musztardzie miodowej. Prawdziwy pokaz dekadencji. Przepyszne.

„Proszę, przyjacielu, podzielmy się nią”.

„Odpierdol się, to moje!” – odsuwa się gwałtownie natychmiast przerażony własną reakcją.

W oczach Renégo pojawia się iskierka uznania.

„Przepraszam, panie władzo, nie miałem nic złego na myśli” – ciągnie bojaźliwie. „Ale ta kanapka jest moja i nie będę się nią dzielić”.

...i już jej nie ma.

„Kiedy dysydenci przychodzą zgwałcić nasz kraj, Gaston czmycha. Ale spróbuj uszczknąć coś z jego bezcennej kanapki, a nagle wyrastają mu pazurki. Niepospolita z ciebie larwa, Gaston”.

„Chyba mnie nie słuchasz, chłopie. Potrzebuję tej kanapki!”

„No dobra... I tak nie jestem głodny”.

„Och, to dobrze. Bardzo dobrze” – wyraźnie odczuwa ulgę. „Pewnie przychodzisz też w innej sprawie”.

„Nie bądź dupkiem, Gaston, dla wszystkich wystarczy”.

„Tę jedną jedyną”.

„Chciałbym porozmawiać trochę o Reném, jeśli nie ma pan nic przeciwko?”

„Tak?” – spogląda w górę. „Co z nim?”

„Moje najszczersze kondolencje”. (Zakończ).

„Tak” – kiwa głową porucznik. „Obu nam przykro z powodu pańskiej straty”.

„To zwykła kolej rzeczy” – mówi pod nosem, błądząc gdzieś myślami. „Ale znać kogoś przez 79 lat i któregoś dnia tak po prostu stracić...”

Mimo dzielących ich różnic, każdy z tych mężczyzn był tak dalece obecny w życiu drugiego, że teraz, kiedy jednego zabrakło, pozostały przy życiu czuje się... zagubiony.

„Nic już nie wiem... niczego nie jestem pewien” – powoli kręci głową, po czym przypomina sobie o twojej obecności. „Ale... pewnie przychodzisz w jakiejś sprawie”.

„Naprawdę był aż tak straszny?”

„Powtórzę: to był skończony skurwiel” – odwraca się, by spojrzeć na lej w ziemi. „Nawet jego dawni kumple z armii nie chcieli się z nim zadawać. Był jak stara żmija”.

„Jedynymi ludźmi, którzy potrafili go ścierpieć, byliśmy Jeannie i ja...” – przerywa. „Dostrzegła w nim coś, kiedy byli jeszcze dziećmi, i...”

Głos mu się załamuje. „...i nigdy nie straciła tego z oczu. A ja pomyślałem sobie, że skoro najpiękniejsze stworzenie na świecie może go kochać, to musi w nim być coś, czego warto się trzymać...”

„Jak właściwie umarł?”

„Jego przeżarte złością serce w końcu się poddało” – wzdycha. „Pracownicy portowi znaleźli go rano w jego stróżówce. Miał wrócić do pracy dopiero za tydzień, ale przecież musiał dowieść, że jest nie do zdarcia...”

Zaraz. Czy on za wszelką cenę chciał udowodnić, że daje sobie wciąż radę? I nie potrzebuje pomocy?

„Chyba chciał właśnie iść do domu. Robotnicy znaleźli go w cywilnych ciuchach, a nie w tym papuzim mundurze, który... ee... skonfiskowałeś”.

„Czasem myślałem sobie nawet, że nosi go specjalnie po to, żeby mnie wkurzyć” – Gaston uśmiecha się smutno. „Los z niego zadrwił, bo ostatecznie spocznie bez tego munduru”.

„Myśli pan, że pchnęła go do tego nasza rozmowa o jego pracy?”

„Nie” – rzuca szybko. „René był najbardziej upartym człowiekiem w Revacholu. Nie ma takich słów, którymi moglibyśmy go do czegoś sprowokować. Był całkowicie niewzruszony”.

Ma wątpliwości, ale na razie chce po prostu o tym zapomnieć i pomyśleć o czymś innym.

„Działaj albo giń – półśrodki nie istnieją” – tak powiedziałeś Renému. Może jednak nie był tak zupełnie niewzruszony?

„Dostrzegam tę ironię, chciałbym jednak spytać o coś innego”.

„Chętnie pomogę, jak tylko potrafię” – odpowiada zmęczonym, łamiącym się głosem.

To oznacza, że mundur może wciąż być w budce strażniczej. Warto o tym pamiętać, jeśli naprawdę chcesz oddać całego siebie Revacholowi.

„Chyba chciał właśnie iść do domu, bo kiedy go znaleźli, miał na sobie cywilne ciuchy, a nie ten papuzi mundur, w którym zawsze tam siedział”.

Czy czuł, że musi udowodnić, że daje sobie wciąż radę? I nie potrzebuje pomocy?

„Szkoda, nie zdążyłem go spytać, jak cofnąć czas”.

„No, szkoda...” – starszy mężczyzna potakuje, nie odrywając wzroku od ziemi. Nie zwraca już uwagi na twoje słowa.

Nic z niego nie wyciągniesz. Jeśli stary karabinier coś wiedział, to zabrał tę wiedzę do grobu.

Nie przejmuj się, to tylko małe potknięcie. Movere tempore, rojalisto. Dla wytrwałych żadna droga nie jest zbyt trudna. Trzeba tylko przeć naprzód.