Rozmowa · Gaston Martin

„Zawinął? Dokąd się zawinął?”

Gaston wzdycha i odpowiada pod nosem raczej sobie niż tobie: „Do piekła najpewniej. Był skończonym skurwielem...”

„Co? Został zabity podczas trybunału najemników?”

„O, zapewne nie miałby nic przeciwko” – staruszek kręci wolno głową. „Gwałtowne życie gwałtownie dobiegające kresu... Tak chciał odejść. Niestety, nie było mu to pisane”.

„Wie pan, co się stało z jego medalami?”

„Cóż, jeden z nich zabrałeś” – kręci głową. „Nadal nie mogę uwierzyć, że ci go oddał, ale taki właśnie był zasadniczy. Gdy tylko z jego ust padły jakieś słowa, choćby zbyt pospiesznie, sprawa była przypieczętowana...”

„Ten drugi sobie zatrzymałem” – patrzy na ciebie bez wstydu. „Nikt nie znał go tak jak ja i chcę mieć po tym starym skurwielu jakąś pamiątkę”.

Dziwne, jak słowa „stary skurwiel” brzmią teraz w jego ustach niemal pieszczotliwie.

Patrzy na ciebie przez chwilę, po czym odzywa się cicho: „Zabrałem je. Żeby przypominały mi o tym starym skurwielu. Nikt nie znał go lepiej ode mnie i chcę mieć po nim jakąś pamiątkę”.

„Kochał go pan?”

„Nienawidziliśmy się przez całe nasze życie. Tak bardzo, że...” – milknie i patrzy na ciebie przez filtr napływających mu do oczu łez.

„Tak... Kochałem tego nienawistnego dupka. Nie zasłużył na to, ale go kochałem” – wyciera oczy rękawem. „Wiesz, jakie były jego ostatnie skierowane do mnie słowa?”

„Powiedz”.

„»Za Guillaume'a rozstrzelaliby cię bez sądu«, tak mi powiedział” – staruszek uspokaja się i znów wyciera oczy. „Żył jak skurwiel i umarł jak skurwiel. Nie ma tu nic do dodania”.

„Coś niemiłego?”

„Jakiś prawicowy, rojalistyczny slogan?”

„Że mu przykro?”

„Pewnie nic szczególnego, jakieś »do zobaczenia jutro«?”

„Starzy ludzie umierają. Pan też się lepiej na to szykuje”. (Zakończ).

„Tak...” – jego pomarszczona twarz przyjmuje dziwny wyraz, który jednak szybko znika bez śladu.

Znajduje w tej myśli pocieszenie.

„Na każdego kiedyś przychodzi czas. Wszyscy, których kocham, już tam są. Pewnie na mnie czekają” – uśmiecha się nieznacznie. „Nie boję się śmierci. Było klawo, ale teraz naprawdę już tęsknię za przyjaciółmi...”

„Obu nam przykro z powodu pańskiej straty” – oznajmia porucznik, kłaniając się. „Śmierć przyjaciela to prawdziwa tragedia”.

„Taka kolej rzeczy...” – mówi pod nosem, błądząc gdzieś myślami. „Ale znać kogoś przez 79 lat i któregoś dnia tak po prostu stracić...”

„Nie boję się śmierci. Boję się, że nie będę nigdy tak naprawdę żył”.

„Nie chcę umierać”.

„Ja też nie boję się śmierci”.

„Ja też już właściwie czekam z niecierpliwością... Nie mogę się doczekać śmierci!”

„Proszę, coś na pamiątkę pańskiego przyjaciela...” (Daj mu zdjęcie Renégo i dziewczyny).

„Niech no spojrzę...” – Gaston unosi zdjęcie do oczu trzęsącą się dłonią. „To było 60 lat temu! Wszyscy poszliśmy na tę paradę. Młody René wygląda tak radośnie, a Jeannie...” – oczy zachodzą mu łzami i musi przerwać.

„Proszę wybaczyć, ja tylko...” – wyciera oczy. „Dziękuję, dziękuję za tę małą pamiątkę. To naprawdę wiele dla mnie znaczy”.

„To było miłe” – porucznik uśmiecha się. „Drobiazg dla nas, a dla niego coś bezcennego. Pewnie nie wiedział nawet, że René miał tę fotografię”.

„Niech René spoczywa w pokoju”. (Zakończ).

„Tak...” – jego pomarszczona twarz przybiera dziwny wyraz, kiedy starzec powtarza: „w pokoju”.

„Chciałem spytać jeszcze raz o Związek”.

„Panie władzo...” – patrzy w górę stary, pomarszczony i jakby mniejszy. „Nie mogę teraz. Związek... to już wszystko bez znaczenia”.

„Jasna sprawa” – uśmiecha się. „Związek robi tu dużo dobrego. Co chcesz wiedzieć?”

„Gdzie jest René?”

„Ten dupek wziął i się zawinął” – odpowiada, próbując wykrzesać z siebie uśmiech. „Nadal... nie mogę w to uwierzyć, ale naprawdę już go nie ma”.

Jak zwykle próbuje robić dobrą minę do złej gry, lecz na jego pomarszczonej twarzy widać ponury cień ukrywanego smutku.

„Panie Gaston, nie skomentuje pan wdzianka?”

„To... nie w porządku” – starzec nie czuje już nawet potrzeby, by odwrócić wzrok. „René chciał być pochowany w swoim mundurze. Ale teraz to już chyba nie ma znaczenia...”

Porucznik obrzuca cię długim spojrzeniem, kręcąc powoli głową.

„Wspomniał pan o Jeanne-Marie Beaulieu. Kto to?”

„Duch przeszłości” – staruszek zdejmuje czapkę i wiatr od morza wichrzy jego białe włosy. „Wszyscy w tej opowieści już nie żyją. Nie chcę o nich mówić”.

„Ale pewnie przychodzisz tu w innej sprawie, prawda?” – pyta, zakładając z powrotem czapkę.

„Ach, słodka Jeannie...” – wzdycha z rozmarzeniem w oczach. „Była najwspanialszą kobietą w całym Revacholu. A może i na całym świecie”.

„Nie bezcześć jej pamięci, Gaston” – w jego głosie pojawia się niemal niemożliwe do wychwycenia drżenie. „Pozwól jej spoczywać w pokoju”.

W jego tonie brak typowej dla niego pewności. Jakby uważał, że nie ma prawa się w tej kwestii wypowiadać.

„Dlaczego uważa pan, że była niezdecydowana?”

„Nigdy nie potrafiła podjąć decyzji. Co zjeść na śniadanie, jaki jest jej ulubiony kolor, którego z nas poślubić...” – myślami jest w jakimś odległym, szczęśliwym miejscu.

„Zawsze zostawiała akurat jednego z nas dla drugiego, ale nigdy na dość długo, żeby doczekać do ślubu”.

„To trochę dziwne”.

„A niech mnie” – konstatuje rozbawiony. „Tak właściwie obydwaj nadal jesteśmy z nią zaręczeni”.

„Zawsze mieszałeś jej w głowie. Nie chciałeś pozwolić, żebyśmy byli szczęśliwi...” – w jego głosie słychać wielkie rozżalenie. „Uwodziłeś ją swoimi zgrabnymi słówkami i słodkościami”.

Przypomina sobie nagle o twojej obecności, milknie i odwraca się.

„Nic złego w dobrym przeanalizowaniu możliwości”.

„Kobiety, co?”

„A więc obaj ją znacie?”

„O tak, znaliśmy ją...” – jego przyjazna twarz rozpromienia się. „Całe życie mieszkaliśmy na jednej ulicy, dwa domy od siebie. Nasza trójka była nierozłączna, od kiedy skończyliśmy cztery lata”.