Konuşma · KOMÜNİST ÖĞRENCİ STEBAN

"Sanatından hoşlanıyor musun?"

"Tabii. Bence kesinlikle... ilginç."

"İlginç". Bu sözcük dört gözcede "bir fikrim yok" anlamına gelmiyor muydu?

"Bir saniye. Ben insanların 'ilginç' sözcüğünü gerçek bir fikirleri olmayınca söylediklerini sanıyordum."

Arkadaşının gözleri merakla açılıyor. Soğuk bir şekilde gülümsüyor.

Eğer sendikalı adam kuram dövüşü derken bunu kastettiyse, az önce rakibine büyük bir darbe vurdun.

"Hadi ama. Cindy'nin sanatıyla ilgili söyleyecek hiçbir şeyim yok diyemem. Sadece henüz cevabımın... detaylarını belirliyorum. Karmaşık bir soru, cevaplarken acele etmemek gerek..."

Zavallı çocuğu şaşırttın. Şimdi bir şeyler söylemek zorunda.

"Hmm, son çalışmalarına herhâlde burjuva karşıtı kaligrafi diyebiliriz. Radikal sloganları çok sever."

"Gerçekten radikal işler çıkarmasına yetecek kuramsal zemini edinememiş olması çok üzücü."

"Eninde sonunda başaracak. Hâlâ tutkusuna layık bir konu arıyor."

Âdeta beklemediği bir anda sözlerinle yumruk attın.

(Üsteleme.)

İçini çekiyor. "Cindy'nin malzemeleri. Birkaç ay önce... içeri taşıyıverdi."

"Hazırım... Hadi ötemateryalizmden bahsedelim."

"Evet, hadi hemen başlayalım."

Arkadaşı öne eğilerek araya girmeye hazırlanıyor...

Kuramın en ileri konularına hemen dalmış olmandan etkilenmiş görünüyorlar. Yarım saat uçup gidiyor ve sohbet hâlâ yeni ve beklenmedik yerlere gidiyor...

Koydan gelen serin bir rüzgâr, Kıyı Apartmanı'nın etrafına dolanıyor. Değeri abartılmış bu şantiyenin neredeyse unutulmuş bir kısmında, etrafı paslı iskele boruları ve rengi solmuş brandalarla çevrili bir RHM dedektifi, iki üniversite öğrencisiyle anlaması güç bir kuramın detaylarını tartışıyor...

"...ama bir kişinin ışığın etrafında büküleceği kadar fazla sermayeye sahip olması, ancak şey anlamına gelebilir..."

"Sermayenin kendi plazma türünü ürettiği!"

"Puncher ve Wattmann, 'Sermayenin Masumiyeti' adlı eserlerinde komünistlerin düşüncelerini saf tutmak için olabildiğince az sermayeye sahip olmaları gerektiğini söylüyorlar..."

Dikkat et. Sen kendine komünist diyorsun ama son birkaç günde topladığın sermaye, şüpheli derecede büyük. Bu sermayenin düşüncelerini bozduğu neredeyse kesin.

"Yine söylüyorum, sadece öz varlığı yüksek biriydi. Hiçbir fizik üstü durumu yoktu."

Esinti dindi. Kahve demliğinden yükselen son buhar parçaları hariç her şey hareketsiz.

"Evet, sanırım böylece bu akşamı sonlandırabiliriz."

Hayır, dur! Gerçekten bitiyor mu? Asıl mevzulara yeni gelmiş gibi hissediyorsun.

"Evet, bütünüyle ele alınca son zamanlardaki en iyi sohbetlerimizden biri."

"Durun, bu kadar mı?"

"Nasıl yani 'bu kadar mı'? Okumanı yaptın ve üzerine konuştuk. Bir okuma grubundan daha ne bekliyorsun?"

"Peki mesela komünizm hakkında soracağım başka soru olursa?"

"Eh, istediğin zaman sorabilirsin." Genç adamlar bir anlığına birbirlerine bakıyorlar.

"Açıkçası muhtemelen soru sormak için daha iyi bir fırsatı olmayacak."

"Saat geç oluyor, o yüzden en önemli sorunu seç."

"Kim, ne sorsam?"

"Dedektif, sizin komünizm hakkında ne soru soracağınızı ben nereden bileyim?"

"Düşünmeme izin verin."

"Çabuk ol. Sabah işimiz var."

"Fikrimi değiştirdim. Sorum yok."

"Sorum yok diyor, Steban."

"Kesinlikle emin misin? Bir komünist, sadece cevabını bilmediği için bir soruyu sormaktan korkmamalı."

Diyor ki eğer şimdi çekilirsen saygılarını kaybedeceksin.

Komünizm hakkındaki en önemli soruyu sor.

Sormak istediğin soru hem çok karmaşık hem de oldukça basit...

Derin bir nefes al. Adım adım ilerlemen en iyisi olacak.

"Komünizm, kanıtlanması imkânsız kuramlara dayanıyorsa..."

Genç adam sabırla bitirmeni bekliyor.

"...ve dünyanın geri kalanı, bizi inançlarımızdan dolayı sürekli öldürüyorsa..."

"Evet?"

Söyle.

"...tüm bunların amacı ne?"

Genç adam bir dakikalığına söylediklerini düşünüyor.

İroni üzerine kurduğu zırhının eriyip gidişine şahit oluyorsun. Şimdi gördüğün, gerçek kişiliği.

Birini düşünüyor...

Boş ver.

"Puncher ve Wattmann, ki ötemateryalist olmasalar da kuramcılardır, komünizmin Perikarnasyalı teolojisinin seküler bir hâli olduğunu ve insanın tanrıya olan inancının yerine insanlığın geleceğine olan inancı koyduğunu söylüyorlar..."

"Söylemem gerek ki tam olarak ne demeye çalıştıklarını hiç anlayamadım ama belki de sorunun cevabı oralarda bir yerlerdedir."

"Dur, yani komünizmin bir tür din olduğunu mu söylüyorsun?"

"Sadece bu durum kapsamında. Komünizmin ebedî huzur veya ödül gibi vaatleri yoktur. Tek vaadi, geleceğin geçmişten daha iyi olabileceğidir. O da eğer biz bu amaçla çalışır, savaşır ve ölürsek."

"Peki ya insanlık bizim yüzümüzü kara çıkarmaya devam ederse?"