Konuşma · RENÉ ARNOUX

"Hikâye için teşekkürler, René!" (Sonuçlandır.)

"Peh!" Bakışını koya doğru çeviriyor. "O günlerde bunun gibi pek çok hikâye vardı. Pek çok böyle adam da. Gerçek Revachol'lulardı, omurgalı adamlardı."

"Tabii, René, tabii..." Neşeli adam zayıfça başını sallıyor. "Erkekler daha iriydi, kızlar daha güzeldi ve herkes faşoydu. Of, lütfen o günler geri gelsin!"

"Seninle yine bu muhabbete girmeyeceğim." Sıkılı dişlerinin arasından mırıldanıyor ve sana dönüyor. "Memur bey, başka bir şey var mıydı?"

Sen de bir kahramanlık hikâyesi uydurmalısın, bu yaşlı askeri etkilemelisin.

"Drysant'dan neden bu kadar nefret ediyorsun?"

"Çünkü o kahrolası bir züppe!" diyor öfkeyle. "Askerlere liderlik yapmaya, hatta savaş alanında bulunmaya bile hakkı yok. Tek özelliği bir akraba olmasıydı. Bu kadar."

"Ordu komutanı olmak için kraliyet kanı yetmez. Aptal bir çocuktan ibaretti. Yalnızca atları, saç stilini ve adamseviciliği umursardı." Tükürüyor. "Onun beceriksizliği yüzünden 782 Karabinalı Kraliyet Askeri can verdi."

Hayda, adamsevicilik mi? Böyle bir kelime var mı?

Hayır, yok.

"Komiser Kanunçene'nin başına bu hiç gelmezdi." (Çenene işaret et.) "Benim çenem sıkıdır."

"Tabii, tabii..." dikkati dağılmadan devam ediyor, "sonra o eşeği sırtıma alıp sürünmeye başladım. 59. Süvari Birliği bizi bulana kadar sürünmeye devam ettim."

"Ben pes ederdim. Çenem olmadan yaşamayı hayal edemiyorum." (Çenene dokun.)

"O pes etmedi." Yüzünde hafif bir saygı ifadesi beliriyor. "O eşeği sırtıma alıp sürünmeye başladım. 59. Süvari Birliği bizi alana kadar sürünmeye devam ettim."

"O bir eşek değil, o bir savaşçı!"

Yüzünde haşin bir ifadeyle "Sonra eşeği tuttum," diyor, "ve sürünmeye başladım. 59. Süvari Birliği bizi alana kadar sürünmeye devam ettim."

"Kan gölüne dönmüş olmalı."

"Piçler..." (Yavaşça başını iki yana salla.)

"Ne oldu?"

"Ne züppeymiş!"

"Onu diyecektim, cesaret."

"Muhakkak. Ama bu üniformanın namını bilirim: Aynı zamanda kadınlara tecavüz ettiğim ve bebekleri öldürdüğüm için alıp almadığımı merak ediyordun."

"Benim namını bildiğim... hiçbir şey yok. Savaşı bile bilmem."

"Evlat, geçmişimizi asla unutmamalısın. O zamanlar çok hatalar yapıldı ama aynı zamanda derstiler." Bir eğitmen gibi konuşmaya başlıyor.

"O zamanları unutmak demek, o hatalar boşuna yapıldı demektir. Onca insan boşuna öldü demektir."

Ooo... Sohbet kapılarını açmak üzeresin gibi görünüyor; bu adama hatıralarından bahsetme fırsatı verirsen kulağın çürüyene kadar konuşur.

"Bana burada bir hikâye yatıyor gibi geliyor ama şu anda başka bir şeyle ilgili konuşmak istiyorum."

"Midenin kaldıracağını sanmıyordum." Katı bir şekilde başını sallıyor. "Zamane çocukları işte. Alıştım artık."

"Bu madalyaları ne için aldın peki?"

"Hayır, gerçekten öyle düşünmedim, yalnızca merak etmiştim."

Katı ve kesin bir ses tonuyla "Şeref benim için her şeydir," diyor.

"Eee, o yüzden mi aldın?"

"Tartışmalı bir konuya benziyor. Hadi başka bir şeyden bahsedelim."

"Midenin kaldıracağını sanmıyordum." Katı bir şekilde başını sallıyor. "Genelde gözünden anlarım."

"Kadınlara tecavüz ettiğin veya..."

"Hayır. Bebek katillerini ve tecavüzcüleri kontrol altında tutan son kişilerdik ve sana şu kadarını söyleyeyim, evlat..." Gözlerinin içine bakıyor. "Karabinalı Kraliyet Askerleri olmasaydı, Revachol bu günleri bile göremezdi."

"Bebekleri öldürdüğün veya..."

Haça bak.

Çapraz duran iki tüfeğin önünde taçlı bir kafa var. Madalya, mavi çizgili bir üçgenin üstüne asılı.

Bu, Croix de Bravoure, yani Cesaret Haçı. Bu haç, hükümdarın ordusundaki en önemli savaş madalyasıydı, Kral Birinci Frissel'in hizmetinde vazifede olağanüstü cesaret gösterenlere verilirdi.

Ancak senin tek gördüğün şey, üniformasını sivil kıyafetle değiştirmeyi reddeden eski bir asker.

"Sana başka nasıl yardımcı olabilirim, memur bey?" diye soruyor sabırsızca. "Hâlâ bitirmemiz gereken bir oyun var."

Tek gözlemlediğin şey, geçmişini ve eski üniformasını bırakmayı reddeden bir gazi. Bu o kadar olağandışı değil.

Bakışını fark ediyor ve başını sallıyor. "Bu, I. Frissel, Guillaume Le Lion ve ondan önce de Kral V. Filippe'in hizmetindeki Karabinalı Kraliyet Askerleri'nin üniforması."

"Goygoycu Frissel mi demek istedin?"

"Sen onun adını ağzına alamazsın, alçak! Bir soytarı bile olsa..." diye ekliyor. Tekrar sana dönüyor. "O bizim soytarımızdı. Dalgasını da biz geçeriz, yasını da biz tutarız."

Kaçırdığın bir şey var... ama çözersin, endişelenme.

"René... Zamanda geriye gitmem gerekiyor. Bana yardımcı olabilir misin?"

"René, bana madalyaları nasıl aldığını anlatıyordun, hikâyenin geri kalanını dinlemek istiyorum."

"René, madalya hikâyesinden bahsediyorduk. Drysant'ın atı dizine basmıştı, sonra ne oldu?"

"Mayıs çanları sana bir şey ifade ediyor mu, René?" (Çiçeği göster.)

Çiçeğe bakıp suratını asıyor. "Eski ismini tercih ederim; Insulinde Zambağı. Kızlar bunları, askerî hizmete başlayan harbiyelilere verirdi. Kepine bundan takınca iyi şans getirdiği söylenirdi."

"Bir saniye, bu bir kraliyetçi askeriye geleneği mi?"

İç geçirerek "Eskiden öyleydi," diyor. "Ama bunları komüncüler de severdi. Onlara devrimci çiçeği, Devrim çanı derlerdi..."

"Sana iyi şans getirdiler mi?"

"Aslına bakacak olursak..." Suskunlaşıyor ve hafif gülümsemesi siliniyor. "Hayır. Bana acı, boş ümit ve hüsran getirdiler. Bu çiçekleri devrimciler benim için mahvetti."

Tatsız hatıraları anımsattın.

"Ama bunları senin için mahveden devrimciler değildi, değil mi?" İhtiyar askere âdeta şefkatle bakıyor. "Kız, bana da çiçek verdi ve senin kıskanç kalbin bunu kabullenemedi."

Kız mı? Fotoğraftaki kadından, Jeanne-Marie'den bahsediyor olmalı.

"Yeter," diyerek sertçe bölüyor. "Bu meseleleri seninle detaylıca tartışabilirim, Gaston ama insan içinde değil. Memur beyler..."