Konuşma · RENÉ ARNOUX

"Yağan karın saflığı, bana hep insanın ruhunun saflığını hatırlatıyor..." Düşen karlara bakıyor. "Prensipli birine ait bir ruhu tabii."

Bu ihtiyar askerin bu kadar gururla dikilmesinin sebebi nedir?

René önce sana, sonra arkadaşına ve tekrar sana dönüyor, göğsündeki madalyalar şıngırdayıp parlıyor. Sırtı dik ve göğüs kafesi kalkık bir şekilde onları gururla sergiliyor.

Kaç tane madalya var orada?

İki. Büyük olanın şekli haç gibi, küçük olansa güneşe benziyor.

Güneşe bak.

Turuncu bir güneşin içinde küçük mavi bir yıldız var. Altında Vaillance kelimesi yazılı.

Batan Güneş, Devrim döneminde Kral Birinci Frissel'in hizmetindeki tecrübeli gazileri onurlandırmak için verilen bir madalyaydı.

"Madalyaların." (Göğsüne işaret et.) "Onları..."

"Cesaretimden dolayı aldım," diye bölüyor.

Yaşlı gazi için karışık bir konu. Vazife günlerinde pek çok ihtilaflı dönemi olmuş olmalı.

"Cesaretinden dolayı mı?"

"Savaşın en çetin zamanında vazifemi yerine getirdiğim için, Gaston gibi adamlar çalılara saklanıp altlarına sıçarken ben canımı hiçe saydığım için..."

"Kadife ve altından elbisesiyle cephe hattında dolanan kahrolası bir genç prensi kurtarmıştı."

"René, bu hikâyeyi sonra dinlemek isteyebilirim ama şu anda konuşmamız gereken daha önemli şeyler var."

Sinirli bir şekilde "Tamam," diyor, onu bölmene kızdığı aşikâr. "Ne var o zaman?"

"Genç prensi mi kurtardı?"

"Revachol'da Devrim'in ilk aylarıydı. Kargaşa, orman yangını gibi yayılıyordu. Haydutlar Couron'un büyük bir kısmını ele geçirmişti ve gerçekten hırslanmaya başlamışlardı."

"Kral Frissel tek bir hamleyle her şeyi bitirebileceğini düşündü." Eski karabinalı asker parmaklarını büyük olan madalyanın üstünde gezdiriyor. "Kargaşaya son vermek için kuzeni Drysant'ı gönderdi."

"Ama genç Drysant gösterişten ibaretti, savaşa mor kadife bir gömlek ve kakadu tüyleri giyerek gelmişti." Tükürüyor. "Tüfeği bile altın kaplamaydı. Beş kilometre öteden parlıyordu. Aptallığını hayal edebiliyor musun?"

Edebiliyorsun. Çok aptalca.

Bu Drysant denen kişiden gerçekten nefret ediyor.

"Mor kadife gömlek," diyor teğmen düşünceyle. "Buna pek kamuflaj denemez."

"Uzun ve kanlı bu hikâyeyi kısa kesecek olursak, Drysant bizi Couron'daki partizanların üstüne yürüttü. Bu arada 'yürüttü' derken, bizi ele geçirilmiş düşman bölgesine doğru tek sıra hâlinde, oyuncak asker gibi yürüttü demek istiyorum, o da en önde devasa kırmızı aygırını sürüyordu."

"İsyancılar akıllıydı. Ateş açmadan önce epey yakınlaşmamıza izin verdiler. Tam bir katliamdı diyebiliriz."

"Gerçekten de epey akıllılarmış."

"Sol omzumdan vurulup düştüm. Yalnızca bir sıyrıktı ama tam dönmüştüm ki prens yanımda çamura düştü. Alt çenesi yoktu."

"Sonra da atı gürültü ve barut kokusunda kudurup bacağıma bastı ve dizimi parçaladı." Sağ bacağını sıvazlıyor.

Düşünmesi bile acı verici.

Hikâyeyi devam ettir, gaziler böyle hikâyeleri tekrar anlatınca duygusallaşırlar. Buradan işe yarar bir şey çıkabilir.

"Parçalanmış diz... İlginç. Bu konuya sonra devam edip şimdi sorulara dönebilir miyiz?"

"Höf..." İhtiyar sana bakıyor, belli ki onu bölmene sinirlendi. "Elbette. Evet. Evet, sorularını sorabilirsin."

"Peki... Sonra ne yaptın?"

"Tabancama davrandım ve hayvanın kafasına sıktım. Sonra her şey karardı."

"Capitaine Arnoux, le fléau des chevaux!"

Atların belası.

"Kendime geldiğimde her şey bitmişti," diyerek arkadaşına aldırmayıp devam ediyor. "Yalnızca ben ve kana bulanmış çamurda gırtlağından hırıltı sesleri çıkaran çenesiz Drysant kalmıştık."

"Eşek herif epey yara almıştı ve çok kan kaybetmişti ama çenesini kaybetmesine rağmen ölmeye pek niyeti yok gibiydi. Göründüğünden daha dayanıklıydı o herif."

"Benim başıma daha kötüleri geldi."

"Sanmam," diyor soğukça. "Neyse, o eşeği sırtıma alıp sürünmeye başladım. 59. Süvari Birliği bizi bulana kadar sürünmeye devam ettim."

"Bir mucize eseri ikimiz de kurtulduk. Çenesiz ucube, onu kendi kanı, sidiği ve bokunda ölüme terk etmediğim için Frissel'i bana bir madalya vermeye ikna etti."

"O birlik komutanıydı ve ben de vazifedeydim. Yalnızca görevimi yerine getiriyordum. Bu, madalya verilecek bir başarı değil..." Başını sallıyor. "On üç ay sonra 'Güneş' madalyasını aldım. Üstün hizmet için. Bahsetmeye değmez."

Mütevazılık yaptığını fark ediyorsun, görevinden çok daha fazlasını yapmış. Herhangi birinin görevinden çok daha fazlası. Omurgasında, gerilmiş göğsünde lekelenmemiş bir onur taşıyor.

Vazife, madalyalar, onur, komuta zinciri; bu adamı sevdim. Hanım evladı değil. Hanım evladı olsa sevmezdim.

"Mütevazı davranıyorsun gibi geliyor, René."

İhtiyar karabinalı asker, bir heykel gibi sessizce dikiliyor, yüz hatları sabit.

"Monseigneur Mütevazı'nın anlatmadığı kısım; süvariler onu ve Drysant'ı bulmadan önce nasıl yedi kilometre süründüğü. Bulmaları iki gün sürdü."

"Bir de sırtında yarı ölü, parçalanmış bir prensle sürünmesine rağmen yolda üç isyancıyı öldürmüş olması."

Sesindeki... gurur mu? Belki derinlerde ama... adam farkında olmasa bile o duygu, içinde.

"Oldukça etkileyiciydi. Revachol'u zamanında büyük yapan René gibi adamlardı."

"Belki öyledir ama unutmayın, memur bey..." René'nin göğsündeki güneş biçimdeki madalyaya işaret ediyor. "Bunu hizmet kaydı olan herkese vermiyorlar."

"Yoo, vurulmanız gerekiyor." Şevkle başını sallıyor. "Defalarca. Ayrıca elinizi de çok fazla kana bulamanız gerekiyor."

"Hakkında hiçbir şey bilmediğin bir şey hakkında konuşma, korkak herif!" Botunun topuğunu yere vuruyor. "Vazife senin hiç anlamayacağın bir şey."

"Bir saniye, sen René'nin kahramanlığıyla birazcık da olsa gurur duyuyorsun, değil mi?"

"Üzgünüm, memur bey ama beni çok yanlış anlıyorsunuz," diyerek kıkırdıyor. "Ben barışçıl biriyim ve bu tür kanlı 'kahramanlık' hikâyeleri yalnızca René gibi adamlar için etkileyicidir. Benim için değil."

Yalan söylüyor.

"Peki hikâye sizce nasıldı, memur bey?"

"Etkilenmedim. O kadar kahramanlık yapmış, peki şimdi ne hâlde? Hayır, kazanmak için yaşamalısın. Önce kendini kollamalısın."

"Fikir belirtmek için iyi bir an gibi durmuyor." (Daha da yakınına eğil.) "Bu riski almak istemiyorum."

"İnanmıyorum," diye homurdanarak yavaşça başını sallıyor. "Gaston'un akrabası olmalısın. İkiniz de korkaksınız."