Rozmowa · René Arnoux

„Dziękuję panu za tę opowieść, René!” (Zakończ).

„Ha!” – jego wzrok wędruje wzdłuż linii brzegowej. „W tamtych dniach narodziło się wiele takich historii. I wielu takich ludzi. Prawdziwych revacholczyków, z charakterem”.

„Tak, tak, René...” – wesoły mężczyzna przytakuje bez przekonania. „Mężczyźni byli więksi, dziewczęta były ładniejsze i wszyscy byli faszolami. Panie, prosimy cię, zwróć nam tamte dni!”

„Nie będę z tobą znowu wchodził w takie dyskusje” – cedzi przez zaciśnięte zęby, po czym odwraca się do ciebie. „Coś jeszcze?”

Powinieneś wymyślić swoją własną bohaterską historię. Zaimponować staremu żołnierzowi.

„Czemu tak pogardza pan Drysantem?”

„Bo był cholernym dandysem!” – wykrzykuje gniewnie. „Nigdy nie powinien był stawać na czele żołnierzy ani nawet samemu znaleźć się na polu walki. Jedyne, co miał, to pokrewieństwo. Nic więcej”.

„Królewska krew w żyłach nie czyni z człowieka dowódcy. To był głupi dzieciak, którego zajmowały konie, fryzury i chłopcomiłość” – spluwa. „A siedemset osiemdziesięciu dwóch królewskich karabinierów nie żyje przez jego nieudolność”.

O rany. Chłopcomiłość? Jest w ogóle takie słowo?

Nie ma.

„Coś takiego nigdy nie przytrafiłoby się Johnny'emu Szczęce Sprawiedliwości”. (Wskaż na swoją szczękę). „Jest nie do ruszenia”.

„Jasne, jasne...” – nie daje się wybić z rytmu. „No więc złapałem tego kutafona i zacząłem się z nim czołgać. Aż nie znalazł nas Pięćdziesiąty Dziewiąty Oddział Kawalerii”.

„Ja bym się poddał. Nie wyobrażam sobie życia bez szczęki”. (Dotknij swojej szczęki).

„A on się nie poddał” – w jego twarzy dostrzegasz cień szacunku. „Wziąłem tego kutafona na plecy i zacząłem się czołgać. Aż nie znalazł nas Pięćdziesiąty Dziewiąty Oddział Kawalerii”.

„To żaden gamoń, a wojownik!”

„Złapałem więc gamonia” – kontynuuje z surowym spojrzeniem – „i zacząłem się czołgać. Aż nie znalazł nas Pięćdziesiąty Dziewiąty Oddział Kawalerii”.

„To musiała być masakra”.

„Dranie...” (Pokręć głową).

„I co się stało?”

„Co za dandysik!”

„To właśnie chciałem powiedzieć. Męstwo”.

„Z pewnością. Ale znam reputację tego munduru – zastanawiałeś się też, czy udekorowali mnie za gwałcenie kobiet i mordowanie dzieci”.

„Ja nie znam reputacji... niczego. Nie wiem nawet nic o tej wojnie”.

„Synu, nie wolno nam zapominać o naszej przeszłości. Popełniono wtedy wiele błędów, ale były to także lekcje” – przybiera ton mentora.

„Pogrzebanie tych wspomnień oznaczałoby, że wszystkie te błędy były po nic. Że ci ludzie zginęli na darmo”.

O rany... Zdaje się, że zaraz pęknie tama w tej rozmowie – mężczyzna dosłownie zanudzi cię swoją gadaniną, jeśli pozwolisz mu pójść dalej ścieżką wspomnień.

„Brzmi to jak początek opowieści, ale chciałbym porozmawiać teraz o czym innym”.

„Podejrzewałem, że jesteś na to za miękki” – kiwa ponuro głową. „Ta dzisiejsza młodzież. Zdążyłem przywyknąć”.

„Więc za co dostał pan te medale?”

„Nie, naprawdę nie. Pytam tylko”.

„Honor jest dla mnie wszystkim” – wyznaje z ponurą stanowczością.

„I co, udekorowali?”

„Brzmi to kontrowersyjnie. Porozmawiajmy o czym innym”.

„Tak myślałem, że jesteś na to za miękki” – kiwa ponuro głową. „Potrafię to rozpoznać”.

„Nie za gwałcenie kobiet albo...?”

„Nie, byliśmy ostatnimi, którzy trzymali dzieciobójców i gwałcicieli w ryzach. A wierz mi, synu...” – spogląda ci prosto w oczy. „Gdyby nie królewscy karabinierzy, Revachol mógłby przepaść do szczętu”.

„Nie za mordowanie dzieci albo...?”

Spójrz na krzyż.

Głowa w koronie na tle dwóch skrzyżowanych karabinów. Medal wisi na niebieskim, pasiastym trójkącie.

To Croix de Bravoure – Krzyż Męstwa. Stanowił najwyższe odznaczenie bojowe w siłach zbrojnych monarchii. Przyznawano go za wyjątkowe męstwo okazane podczas służby królowi Frisselowi Pierwszemu.

Tak czy inaczej, widzisz tylko starego żołnierza, który nie chce zmienić swojego munduru na strój cywilny.

„Mogę w czymś jeszcze pomóc milicji?” – pyta niecierpliwie. „Chcielibyśmy dokończyć grę”.

Widzisz tylko weterana, który nie potrafi pożegnać się z przeszłością i starym mundurem. To dość częsty widok.

Zauważa twoje ukradkowe spojrzenia i przytakuje. „To mundur królewskich karabinierów w służbie króla Frissela I, Guillaume'a Le Lion, a wcześniej mężnego króla Filipa V”.

„Chyba Frissela Wesołka”.

„Ty śmiesz wymawiać jego imię, tchórzu?! Choć to prawda, że był błaznem...” – dodaje. Odwraca się do ciebie. „Ale naszym błaznem. My mogliśmy z niego drwić i nam godzi się go opłakiwać”.

Coś przegapiłeś... ale jeszcze dojdziesz, o co chodzi, bez obaw.

„René... Muszę się cofnąć w czasie. Może mi pan pomóc?”

„René, mówił mi pan, jak dostał pan te medale. Chciałbym usłyszeć resztę tej historii”.

„René, co do tej opowieści o medalach. Koń Drysanta stanął panu na kolanie. Co się stało potem?”

„Czy konwalie coś dla pana znaczą, René?” (Pokaż mu kwiat).

Zerka na nie i krzywi się. „Wolę starą nazwę – insulindiańskie lilie. Dziewczyny przynosiły je młodym kadetom, kiedy ci rozpoczynali służbę. Noszenie ich na czapce miało przynosić szczęście”.

„Zaraz, czy to rojalistyczna tradycja wojskowa?”

„Na początku tak” – tłumaczy, wzdychając. „Ale komunardom też się podobały. Nazywali je kwiatami – albo dzwonkami – rewolucji...”

„Czy te kwiaty przyniosły panu szczęście?”

„A wiesz...” – milknie i wschodzący uśmiech znika mu z twarzy. „Nie. Przyniosły mi cierpienie, fałszywą nadzieję i rozczarowanie. Rewolucjoniści je skalali”.

Wyciągnąłeś tu na wierzch jakieś złe wspomnienia.

„Ale to wcale nie rewolucjoniści skalali dla ciebie to skojarzenie, prawda?” – spogląda na starego żołnierza niemal z życzliwością. „Mnie też je ofiarowała i twoje małe zawistne serce nie mogło tego znieść”.

„Ofiarowała”? Pewnie znów chodzi o tę kobietę ze zdjęcia. Jeanne Marie.

„Dość” – wcina się ostro. „Chętnie szczegółowo to z tobą przedyskutuję, Gaston, ale na osobności. Słucham was więc...”