Rozmowa · René Arnoux

„René, chciałbym pana spytać, za co właściwie dostałeś te medale?”

René opowiedział ci swoją wojenną historię. Teraz ty mu zaimponuj swoimi dokonaniami.

„Jak rozumiem, Jeanne-Marie wiele dla pana znaczyła?”

„Nie ma tu dla ciebie nic do rozumienia” – warczy. „Nie prowadzisz śledztwa w sprawie jej śmierci”.

„Gdzie zostało zrobione zdjęcie waszej dwójki?”

„Na jarmarku revacholskim w 91 roku, w dzielnicy Faubourg” – kieruje wzrok ku morzu. „Urządzili paradę, by uczcić imieniny Guillaume'a Le Lion. Karabinierzy zajmowali na niej honorowe miejsce”.

„Dobrze, dziękuję”.

Kiwa głową.

„Na zdjęciu wygląda pan na szczęśliwego. Uśmiecha się pan”.

„To był najszczęśliwszy dzień w moim życiu” – wypowiada te słowa z takim przekonaniem, że nie pozostawia miejsca na wątpliwości.

„Dobrze, przejdźmy może do jakiegoś mniej drażliwego tematu”.

Jego twarz jest nieruchoma niczym porcelanowa maska. Nic na to nie odpowiada.

„Czy okoliczności jej śmierci były w jakimkolwiek sensie... nietypowe?”

„Tylko nie to...” – mamrocze do siebie porucznik.

„Bynajmniej” – jego głos jest szorstki. „Umarła w swoim łóżku na zapalenie płuc, miała 79 lat. To całkiem... typowe”.

„Co stało się między panem, Gastonem i Jeanne-Marie?”

„Miałem 22 lata, kiedy wróciłem z południa, z Operacji Ikeira króla Guillaume'a, i nakryłem moją ukochaną w ramionach tego parszywca...”

Operacja Ikeira była siedmioletnią kampanią, w ramach której armia suwerena Guillaume'a siłą zjednoczyła mieszkańców południowo-wschodniej części Le Petit Continent, znanych zbiorczo jako plemiona Ikeira, pod sztandarem Revacholu.

Rzuca Gastonowi nienawistne spojrzenie. „Odzyskałem ją, ale zmagałem się z pewnymi... problemami...”

„Byłeś jak ciemna chmura wysysająca radość ze wszystkiego, co żywe, i...” – rzuca ci szybkie spojrzenie – „skrzywdziłeś ją”.

Ciemna chmura? Brzmi to niemile znajomo...

„Bo... uch... ja...” – wbija wzrok w swoje buty. Jego usta się poruszają, ale słowa nie zmieniają się w dźwięk.

„Te dni i wspomnienia odeszły” – kiwa głową i spogląda na Renégo ze swojego rodzaju współczuciem.

Starszy żołnierz milczy, ale gdy wzrokiem natrafia na twarz Gastona, w jego oczach pojawia się coś dziwnego.

Czy to... poczucie winy?

„Znalazłem wam nową bulę”.

Stary weteran wpatruje się w kulę lekkoatletyczną i po chwili ciszy odzywa się chłodno: „Cóż to jest? Drwisz sobie z nas? To nie jest kula do pétanque”.

„No, no, nie ma się o co znowu złościć, René. Nasz milicjant na pewno się starał. Z tego co wiem, w Martinaise nie ma sklepu z bulami”.

„Bardzo mi przykro. Nic lepszego nie znalazłem”.

„Najlepsze, co?” – mówi, przyglądając się uważnie kuli. „To nawet nie jest bula, ale... Niech ci będzie. Powiedzmy, że próbowałeś naprawić swój akt wandalizmu... Uznajmy, że jest po sprawie”.

Mamrocze coś do siebie. Zdaje się, że rozmaite przekleństwa.

„Dokładnie. I naprawdę się starałem”.

„Starania są warte dokładnie tyle co ich efekt. W tym przypadku – prawie nic”.

„Niech ci będzie” – bierze od ciebie bulę. „Próbowałeś naprawić swój błąd. Zawsze to lepsze niż nic”.

„Innej kuli się raczej nie znajdzie. Radziłbym ją wziąć”.

„Czyli tak to wygląda, co?” – mężczyzna powoli kiwa głową, wypuszcza gwałtownie powietrze i przyjmuje od ciebie kulę. „Niech ci będzie. Powiedzmy, że próbowałeś naprawić swój akt wandalizmu... Uznajmy, że jest po sprawie”.

„René, znalazłem pana budkę strażniczą”.

„Tak, Związek Débardeurów płaci mi za czuwanie w nocy” – spuszcza wzrok. „Nie ma to nic wspólnego z żadną przynależnością polityczną, zaznaczam”.

„Jestem stary, i tak nie przesypiam więcej niż paru godzin, a... z pieniędzmi jest krucho” – dodaje z nieznacznym westchnieniem.

Czuje z jakiegoś powodu potrzebę usprawiedliwienia się.

„Rozumiem. Dziękuję”. (Zakończ).

„Tak, tak. Jak już mówiłem” – ponownie to podkreśla – „i tak byłbym na nogach, więc równie dobrze mogę czuwać. No i zmysły mi się nie stępią”.

„Musiał pan widzieć cokolwiek w noc morderstwa. Pańska budka ma okna wychodzące na podwórze”.

„To prawda” – potwierdza. „Niestety, tamtej nocy akurat nie pracowałem. Od zeszłego poniedziałku jestem na dwutygodniowym zwolnieniu”.

„Zaraz. Czemu jest pan na zwolnieniu?”

„To sprawa prywatna” – mówi z wyniosłością. „Nie ma nic wspólnego ze śledztwem”.

„Sęk w tym, że René to taki człowiek, który prędzej umrze, niż przyzna, że potrzebuje pomocy medycznej, a co dopiero – boże broń – gdyby sam miał o tę pomoc prosić. Facet musi być facetem. Wszystko przetrzyma”.

„Nic mi nie jest, psiakrew! Pilnuj własnego nosa!” – ten wybuch sprawia, że łapie się za serce. „To nic, muszę tylko zbastować z kawą”.

To jego serce.

„Kto w takim razie zastępował pana tej nocy?”

„Nikt. Budka od poniedziałku jest nieobsadzona” – nagle wydaje ci się bardzo stary i zmęczony. „Nie ma innego strażnika. Tylko ja”.

„Nikt nie pilnował terminalu kontenerowego od ostatniego poniedziałku?”

„Tak” – potwierdza, po czym niechętnie kontynuuje. „To... nie jest wielki problem. To znaczy...”

„Panie władzo” – włącza się jego kompan – „terminal kontenerowy nie potrzebuje wartownika. Przed Reném żadnego tu nie było. Pan Claire postawił tę stróżówkę specjalnie dla niego. Ma znaczenie raczej symboliczne”.

„A więc to bez znaczenia, czy pan tam jest, czy nie?”

„Sama możliwość, że ktoś tam jest, wystarczy, żeby zniechęcić osobników o złych zamiarach...” – próbuje oponować.

„Evrart stworzył to stanowisko dla Renégo, bo wie, że z emerytury wojskowej i PTSD trudno wyżyć. »Odznaczony rojalista zbierający opakowania na ulicy to kiepska wizytówka dla całego sąsiedztwa« – jego słowa”.

„René powinien wynajmować się do takich usług, zainwestować zyski, znaleźć jeszcze kilka osób, rozszerzyć działalność i powtórzyć całość. Praca za pensję to ślepa uliczka”.

„Tak, tak, tak” – denerwuje się karabinier. „Możemy zamknąć już temat mojej stróżówki?”

Ten człowiek nie zostanie przedsiębiorcą.