Rozmowa · Okno z malowidłem

Stoi nad tobą matka humanizmu – drogocenne, skomplikowane woskowe malowidło na pojedynczej tafli szkła. Przez jej ciało przebiega pęknięcie, twarz ma zaś owalną i smutną.

Odtwórz popękaną szybę.

Układanka z połamanych odłamków składa się w całość: rekonstrukcja barwnego okna, niczym jego duch. Nim zostało roztrzaskane, pod młodszą kobietą stała starsza, zaś pod obiema z nich znajdował się tekst, leitmotiv.

„Poruczniku, tu kiedyś było napisane: »Po życiu – śmierć. Po...«”.

„...śmierci – znów życie” – kiwa głową. „Po świecie – szarota. Po szarocie – znów świat”.

„Ta fraza jest typowa dla doloriańskiego sakralizmu. We wczesnych latach była nawet częścią sloganu MOR-u. Ale już nie jest”.

„Dlaczego?”

„Motto tak silnie powiązane z Moralinternem uznano za oznakę służalczości. I bez tego jesteśmy podejrzewani o chodzenie na jego smyczy. Zdanie to postrzegano też jako zbyt... kobiece. To kwestia maczyzmu”.

„Jakie jest teraz motto MOR-u?”

„Sprawiedliwość, zjednoczenie, rozwaga i siła”.

„Czadowo”.

„Przeczadowo” – odpowiada, kiwając głową.

„Tamto mi się bardziej podoba”.

„Mi też”.

„Podoba mi się. Budzi lęk przed bogiem w tych wszystkich p***łach”.

„Jesteś brutalny i głupi” – stwierdza lodowatym tonem.

W kościele zapada cisza. Porucznik chce, żeby trwała.

„Mało to kobiece”.

„Ani trochę”.

Co roztrzaskało to dzieło?

Nie wiadomo.

Coś podczas nalotu, o którym wspominał porucznik? A może po prostu chuligani pragnący coś zniszczyć.

Powóz motorowy? Strzał z broni? Ktoś na nie wpadł? A może po prostu chuligani chcieli coś zniszczyć?

Motto? Jaką ma treść?

Pod obiema kobietami lśniącym gotykiem napisano: APRÈS LA VIE – MORT; APRÈS LA MORT – LA VIE DE NOUVEAU.

Po lewej stronie zaś: APRÈS LE MONDE – LE GRIS; APRÈS LE GRIS – LE MONDE DE NOUVEAU.

PO ŻYCIU – ŚMIERĆ. PO ŚMIERCI – ZNÓW ŻYCIE. PO ŚWIECIE – SZAROTA. PO SZAROCIE ZAŚ – ZNÓW ŚWIAT. Oto wielki leitmotiv humanizmu, podsumowanie efektu, jakie wywarło odkrycie tej isoli – Insulinde – na ludzkie myślenie. Olbrzymia zmiana porównywalna do odkrycia życia po śmierci...

Czy te słowa mogą być hasłem odblokowującym pamięć włosowatą?

Cofnij się.

Góruje nad tobą matka humanizmu. Woskowe malowidło na pękniętej tafli szyby. Nic w jej wyrazie twarzy nie uległo zmianie.

Kim jest ta starsza kobieta?

Herb na jej tronie podpisano „Irene Nawigatorka”. Przedstawiona jest jako starsza kobieta nosząca okulary w grubych oprawkach. W jednej ręce trzyma złoty reichsapfel, w drugiej zaś berło. To królowa, której doradzała jej niewinność Dei. Ponad nią widnieje w całości ona sama.

Małe postaci mędrców, pospólstwa, wyznawców wchodzą po schodach, by stanąć u jej stóp. Tajna służba – terierzy – stoją w rzędzie na straży. Stworzenie tego dzieła i przyprawiających o zawrót głowy szczegółów musiało zająć całe lata.

Nic. W mroku migocze tylko brzeg pęknięcia. Być może coś tu było napisane, ale nie jesteś w stanie stwierdzić, co dokładnie.

Odłamki połyskują w ciemności – na brzegach dzielących kobiecą sylwetkę na części spękań dostrzegasz małe perełki światła. Coś tam było napisane... Na emulsji widać resztki rzędów liter. Nie umiesz rozpoznać treści napisu.

„Kim, jesteś wyznawcą dolorianizmu?”

„Tak. Wszyscy jesteśmy. Jej imię, ciało i rządy są synonimem humanizmu. Prawa, których strzeżemy, mają doloriańskie korzenie”.

„Nie sądziłem, że jesteś taki uduchowiony”.

„To nie kwestia duchowa a ustrojowa. Doloriański system nie wymaga wiary – jedynie stosowania się do jego zasad”.

„Hmm...” (Podrap się najpierw po brodzie).

Kobieta spogląda w milczeniu, uśmiechając się zagadkowo.

„Nie podoba mi się ona. Wygląda na uciekinierkę”.

„Nie mam pojęcia, co masz przez to na myśli. Stoimy tu już wystarczająco długo. Powinniśmy rozejrzeć się lub ruszać dalej”.

„To Dolores Dei”.

„Staruszka we wsi miała rację...” – stwierdza porucznik, rozglądając się. „To musi być Doloriański Kościół Ludzkości w Martinaise – zwany też w niektórych źródłach Małym Sosnowym Kościołem”.

„Wiedziałeś o istnieniu tego miejsca?”

„To mało znany zabytek, niełatwo go znaleźć. Większość map go pomija lub umieszcza w złej lokalizacji...” – odpowiada, po czym ścisza głos. „Wzniesiono go niedługo po założeniu Revacholu, około 300 lat temu, rękami pierwszego pokolenia osadników”.

Na wybrzeżu niezamieszkałego archipelagu, gdzie wcześniej żyły tylko zwierzęta. Wśród dzikich trzcin.

„Spoko-loko”.

„W porząsiu” – szepcze wśród ciszy zalegającej wnętrze wspaniałej budowli.

Szczypta absurdu. Świetnie!

„Co jeszcze o nim wiesz?”

„Na wybrzeżu znajdowało się niegdyś siedem tego typu kościołów słupowych. Nazywano je Les Sept Soeurs – Siedem Sióstr. Pozostał tylko jeden. Pozostałe spłonęły w trakcie rewolucji lub zostały rozebrane w celu pozyskania materiałów budowlanych”.

„Powinniśmy zachowywać się tu z szacunkiem, nawet jeśli wszystko wskazuje na to, że świątynia została opuszczona. Znaleźliśmy już prowodyrkę, więc nie jestem pewny, czego mielibyśmy tutaj szukać...” – stwierdza, rozglądając się wokół.

Z szacunkiem? Czyżby porucznik był wyznawcą dolorianizmu?

Znowu jest. Cień poczucia winy. Czas go spytać, co się tu wydarzyło.

„Tiago mówił, że to miejsce jest opuszczone ze względu na policyjny nalot. Wiesz coś o tym?”

„Wiem”. Zapada chwila ciszy, po czym porucznik kontynuuje: „Słyszałem, że to była wyjątkowo nieciekawa sprawa. Wywiązała się wielka strzelanina”.

„Jeśli ten mężczyzna rzeczywiście tu wtedy był, to lepiej dla nas wszystkich, że nie pamięta, co się tu wydarzyło”.

„Kto przeprowadził ten nalot?”