Rozmowa · Dezerter

„My, komunardzi, wciąż mieliśmy nadzieję. Musieli nam ją odebrać. Wschód skapitulował, Martinaise i Węglowe Miasto zostały obrócone w pył...” – spogląda na południe. „Ale Jamrock, Faubourg, a nawet Couron – i oczywiście Boogie Street – te pieprzone kipty miały Mazowa w swojej krwi...”

„I inni też. Niektóre kordony Revacholu wciąż walczyły. Były tam komórki – próbowałem się z nimi skontaktować...” – kręci głową. „Wkrótce wszystkie zamilkły. Na ich częstotliwościach zapadła grobowa cisza”.

„Jak przemieszczał się pan między wyspą a stałym lądem?”

„Nocą. Używałem pontonu...” – wskazuje skinieniem głowy pozbawioną powietrza dętkę w trzcinach. „Wybierałem się tam wtedy tylko po zmroku. W mieście pozostawałem w podziemiach. Patrole. Wy. Zwykli ludzie też zaczynali donosić...”

„W mieście poruszał się pan podziemiami?”

„Od bunkra do bunkra...” – odpowiada, kiwając głową. „Teraz już nie. Nikogo już to nie obchodzi. Nie muszę się nawet ukrywać. Myślą, że jestem jeszcze jednym aspołecznym włóczęgą. Mógłbym po prostu pójść do tego miasta, gdybym chciał. Tyle że...” – milknie ze wzrokiem wbitym w baraki skupione po drugiej stronie wody.

„Więc czemu pan tam po prostu nie pójdzie?”

„Nie chcę. Mieszkają tam sami zdrajcy – świnie, króliki i psy. Ludzie bez ideałów to zwykłe zwierzęta”.

Nie chce widzieć, że życie toczy się dalej. Ludzi zapominających. Pijących. Śmiejących się.

„Pod budynkiem Felda jest mały bunkier. Zatrzymywał się pan tam?”

„Bunkier propagandowy?” – pyta i kaszle. „Kiedyś tam zaglądałem, ale przestałem”.

„Bunkier propagandowy?”

„Przechowywali tam ulotki i sprzęt radiowy. Zdaje się, że stamtąd nadawali. Oficerowie propagandowi... Pogrzebałem ich z ich ulotkami. Popełnili samobójstwo. Dwóch młodych chłopaków”.

„Zabili się?”

„Jak wielu naszych chłopaków... Spędziłem tam kilka zim. Nigdy mi się tam nie podobało. Wciąż wracałem do nich myślami...” – stwierdza, wpatrując się w ruiny budynku Felda. „Nie muszę już schodzić do podziemia. W ruinach na powierzchni jest lepiej”.

„Bunkier propagandowy?”

„Skrytka z bronią pod Saint-Ghislaine 22B”. (Wskaż palcem). „W piwnicy. Był pan tam?”

„Więc wreszcie ją znaleźliście” – spogląda na ciebie, po czym owija pelerynę przeciwdeszczową ciaśniej wokół swojej szyi. „W tym składzie musiało być dość broni, by uzbroić mały szwadron. Karabiny Belle-Magrave, zgadza się?”

„Tak”.

„Do niczego się już nie nadają. Przeżarła je rdza...”

„Więc był pan tam?”

„Sypiałem tam...” – odpowiada i kaszle. „W niektóre noce. Robiłem tam też wypady po amunicję. Te karabiny nie nadawały się do niczego, nawet zanim przeżarła je rdza, ale w niektórych wciąż były naboje”.

Czujesz jak kropki łączą się w całość. Małe kropki na mapie, którą przemierzał.

Zaraz! Ale jak on się tam dostawał?

Nieistotne.

Na pewno? Dobra, w takim razie nieważne...

„Jak dostawał się pan do budynku? Jest zamknięty, przynajmniej obecnie...”

„To nie stanowiło przeszkody. Wchodziłem do środka kanałami burzowymi”.

„Kanałami burzowymi?”

„Niegdyś istniał system łączący bunkry. Tunele i tym podobne. Pod kościołem i... wszędzie. Większość już się zapadła – zostały tylko zwaliska z cegieł. Taki los spotkał całą dawną infrastrukturę...”

„Kanałami burzowymi?”

„A więc był pan tam?”

„Były zbyt uszkodzone, żeby nadawać się do użytku”.

„Wiem”.

„Jeszcze jedno pytanie – pali pan papierosy Tioumoutiri?”

„Palę” – odpowiada i kaszle.

„Palił je pan kiedyś na stałym lądzie?” (Wskaż Kraniec).

„Są dobre” – stwierdza, kiwając głową. „Pełno w nich smoły. Podoba mi się też chłopak na opakowaniu. Przypomina mi zeszłe stulecie”.

Porucznik wymienia z tobą krótkie spojrzenie, po czym zwraca się do mężczyzny...

„Często odwiedza pan ostatnio Martinaise?”

„Tylko gdy pozwala mi na to zdrowie” – odpowiada, wzruszając ramionami. „Sprawdzam moje stare miejscówki...”

Jak tajne przejście w Whirling-in-Rags? To zostaw na później. Jak naprawdę będziesz tego potrzebował.

„Hej...” – odzywa się chłopak. Zdaje się, że coś przyszło mu do głowy. „Zaglądałeś ostatnio do Martinaise? Cuno cię tam nie widział...”

„Proszę powiedzieć mi jeszcze coś...” (Zakończ).

Stary mężczyzna spogląda na drugi brzeg: na miasto, ruiny i wznoszącą się nad wszystkim autostradę...

„A więc w mieście poruszał się pan... podziemiami?”

„Jak wtedy było?”

„Jak wtedy było? Była nadzieja – odrobina nadziei. Musieli nam ją odebrać. Martinaise i Węglowe Miasto zostały obrócone w pył...” – spogląda na południe. „Ale Jamrock, Faubourg, a nawet Couron – i oczywiście Boogie Street – te pieprzone kipty miały Krasa Mazowa w swojej krwi...”

„Kolejna sprawa...”

Otwiera oczy i spogląda na coś po twojej lewej... a później na ciebie.

„Od jak dawna jest pan na tej wyspie?”

„Czterdzieści trzy lata... Nie” – odpowiada, spoglądając w ognisko. Smuga dymu unosi się spomiędzy zwęglonych kłód. „Byłem też na innych wyspach”.

„Zaraz, zaraz...” – zwraca się do ciebie z otwartymi ustami. „Że jest niby z jebanej... starożytnej armii?”

„Jest pan niedobitkiem z MOI? Milicji Obywatelskiej Insulinde?”

„Tak. Dołączyłem do niej w Jamrock w 7 roku, szkolono mnie w École de Contrôle Aérien, a oddelegowano do służby obronnej związanej ze stanem wyjątkowym rok później”.

„Jest pan niedobitkiem z armii Komuny Revacholskiej?”

„Tak. Należałem do Milicji Obywatelskiej Insulinde. Dołączyłem do niej w Jamrock w 7 roku, szkolono mnie w École de Contrôle Aérien, a oddelegowano do służby obronnej związanej ze stanem wyjątkowym rok później”.

„Co dokładnie się panu nie spodobało w tym, co widział pan w noc morderstwa?”

„Do czego używał pan tej broni?”

Podnieś leżącą w piachu broń.